Centar za odgovorno poslovanje BiH (Responsible Business Hub BiH – RBH BiH), koji djeluje u okviru Vanjskotrgovinske/Spoljnotrgovinske komore Bosne i Hercegovine organizovao je u Sarajevu besplatnu stručnu obuku o izradi i praktičnoj primjeni Ekološke deklaracije proizvoda – Environmental Product Declaration (EPD). Centar je dio Inicijative Razvoj privatnog sektora u BiH (EU4PSD), koju sufinansiraju Evropska unija i Vlada SR Njemačke, a implementira GIZ.
Program obuke obuhvatio je osnovni pregled EPD-a, njegovu namjenu, vrste deklaracija i praktične koristi za proizvođače. Učesnici su upoznati s individualnim, grupnim, preliminarnim i sektorskim EPD deklaracijama, kao i oblastima u kojima je EPD najprimjenjiviji, posebno kod fizičkih proizvoda, stabilnih proizvodnih procesa i industrijskih sektora kao što su građevinska, metalna, hemijska, drvna, elektronska i plastična industrija.
Poseban dio obuke bio je posvećen povezanosti EPD-a s ključnim alatima i regulatornim zahtjevima zelene tranzicije. Objašnjena je veza između EPD-a i analize životnog ciklusa proizvoda (LCA), ugljeničnog otiska proizvoda i kompanije (PCF i CCF), CBAM mehanizma i Digitalnog pasoša proizvoda (DPP). Time je učesnicima predstavljeno kako EPD može služiti kao verifikovan izvor podataka za izvještavanje, donošenje poslovnih odluka, pripremu za zahtjeve kupaca i jačanje pozicije kompanija u lancima snabdijevanja.
U praktičnom dijelu obrađeni su metodološki koraci u pripremi EPD-a: definisanje cilja i obuhvata, izbor funkcionalne ili deklarisane jedinice, određivanje granica sistema, prikupljanje primarnih, sekundarnih i procijenjenih podataka, izrada monitoring plana, sprovođenje LCA analize, priprema EPD dokumenta te nezavisna verifikacija, objavljivanje i korišćenje EPD-a. Posebno je istaknuto da kvalitet prikupljenih podataka direktno utiče na kredibilitet EPD-a, dok dobar monitoring plan smanjuje vrijeme i troškove verifikacije.
Obuka je učesnicima približila i primjenu relevantnih standarda i pravila, uključujući ISO 14025, EN 15804, ISO 14040, ISO 14044 i pravila kategorije proizvoda – Product Category Rules (PCR), koja definišu način sprovođenja LCA analize i izrade EPD-a za određene kategorije proizvoda. Predstavljeni su i primjeri softverskih alata koji se koriste za LCA proračune.
Evaluacija sprovedena nakon obuke pokazala je da kompanije prepoznaju praktičnu vrijednost EPD-a i mogućnost primjene stečenih znanja u sopstvenom poslovanju. Učesnici koji su dostavili evaluacione odgovore potvrdili su da je tema adekvatno obrađena i da su dobili relevantne informacije, ali su istovremeno ukazali na potrebu za dodatnim produbljivanjem praktičnih aspekata izrade EPD-a, posebno u dijelu prikupljanja i obrade podataka za LCA, izbora odgovarajućih PCR pravila, postupka verifikacije, korišćenja LCA softvera i izrade EPD-a na konkretnom proizvodu iz industrije.
Kompanije su kao važne teme za buduće aktivnosti istakle i ESG izvještavanje, CBAM metodologiju, Digitalni pasoš proizvoda, EU taksonomiju, cirkularne poslovne modele, dekarbonizaciju i mjerenje ugljeničnog otiska proizvoda i kompanije. Kao najkorisniji formati buduće podrške prepoznati su praktične radionice, individualne konsultacije, vodiči, online alati i mentorski pristup, naročito u fazama konkretne pripreme EPD dokumentacije i implementacije održivih praksi u poslovne procese.
Sadržaj obuke i povratne informacije učesnika ukazuju na sve veći značaj EPD-a za kompanije u Bosni i Hercegovini, posebno u kontekstu transparentnog prikazivanja ekoloških performansi proizvoda, pripreme za zahtjeve EU tržišta, učešća na tenderima, zelene gradnje, ESG izvještavanja i donošenja poslovnih odluka zasnovanih na pouzdanim podacima o životnom ciklusu proizvoda.
