U okviru projekta Komorskog investicionog foruma Zapadnog Balkana – Partnerstvo komora Zapadnog Balkana (KVP WB6), izrađen je dokument „Industrijska simbioza kao pokretač konkurentnosti i usklađivanja s EU u Zapadnom Balkanu“, koji analizira potencijal industrijske simbioze (IS) kao alata za jačanje konkurentnosti i održivog razvoja u regionu.
Dokument ukazuje da se ekonomije Zapadnog Balkana nalaze u različitim fazama razvoja sistema upravljanja otpadom. Dok su Srbija i djelimično Crna Gora uspostavile okvire za prestanak statusa otpada i nusproizvode, Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo i Sjeverna Makedonija i dalje se nalaze u ranim fazama ovog procesa, što jasno ukazuje na potrebu za regionalno usklađenim pristupom i intenzivnijom razmjenom znanja.
Ističe se da politike industrijske simbioze moraju istovremeno ispunjavati ekološke, društvene i ekonomske kriterije, uz poseban fokus na finansijsku održivost i pozitivne društvene efekte. Kao početne tačke preporučuju se projekti zasnovani na lako dostupnim tokovima otpada (zgura, pepeo, drvni otpad, plastika, mulj i dr.).
Kao ključni akteri u razvoju industrijske simbioze prepoznati su resorna ministarstva, privredne komore, carinske vlasti, koordinatori industrijskih zona i parkova, te lideri u industriji.
U segmentu zapošljavanja i razvoja vještina naglašava se da industrijska simbioza treba doprinositi otvaranju kvalitetnih radnih mjesta na svim nivoima, uključujući inženjere, tehničare, menadžere i IT stručnjake, uz kontinuiranu obuku i razmjenu najboljih praksi.
Digitalizacija se prepoznaje kao ključni pokretač, pri čemu se preporučuje uspostava regionalne digitalne platforme za industrijsku simbiozu, koja bi integrisala alate za razmjenu materijala, edukaciju, saradnju i mapiranje simbioza uz podršku umjetne inteligencije.
Dokument zaključuje da je aktivno učešće svih regionalnih aktera, privrede i lokalnih fasilitatora ključno za uspješnu implementaciju industrijske simbioze i ubrzanje tranzicije ka održivoj i kolaborativnoj regionalnoj ekonomiji.
Zaključak
Svi regionalni akteri, preduzeća i lokalni facilitatori trebaju aktivno učestvovati u oblikovanju i unapređenju ove integrirane platforme industrijske simbioze. Njihov angažman je ključan za osiguranje njenog uspjeha, podsticanje inovacija i ubrzanje tranzicije ka održivoj i kolaborativnoj regionalnoj ekonomiji. Samo kroz kolaborativan i praktičan pristup moguće je izgraditi budućnost industrijske simbioze.
U suštini, ovaj sistem politika je osmišljen da omogući:
- Predvidljivo regionalno regulatorno okruženje
- Organizovan pristup finansiranju
- Unapređenje vještina
- Otvorenu trgovinu za otporne i održive lance snabdijevanja
